ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ
ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ
Η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί την μεγαλύτερη κατάκτηση των εργαζομένων, που διαμορφώθηκε κυρίως το 19ο και 20ο αιώνα με σκληρούς και πολλές φορές αιματηρούς αγώνες. Οι κοινωνικές αλλαγές στις αρχές του 20ου αιώνα σε μια σειρά χώρες ισχυροποίησαν τις παροχές της κοινωνικής ασφάλισης και πίεζαν στη διατήρηση και την αύξηση των παροχών στις περισσότερες χώρες και ειδικά της Ευρώπης. Από το 1992 με την ψήφιση της συνθήκης του Μάαστριχτ και των κοινωνικών ανατροπών που προηγήθηκαν αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση όλων αυτών των κατακτήσεων παρόλο που έχουμε εντυπωσιακή αύξηση της τεχνολογίας, της παραγωγικότητας της εργασίας και του παραγόμενου πλούτου με σταδιακή και πολλές φορές βίαιη κατάργηση δικαιωμάτων όπως έγινε χαρακτηριστικά στην Ελλάδα.
Η έννοια κοινωνική ασφάλιση είναι ευρύτερη και συμπεριλαμβάνει και την υγεία και την πρόνοια όμως σε αυτό το κείμενο θα επικεντρωθούμε στο συνταξιοδοτικό σύστημα και στις παροχές του και ειδικότερα στους δημόσιους υπάλληλους.
ΤΑΜΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ
1. Από 1/3/2020 με τον νόμο 4670/2020 έχουμε τον e - ΕΦΚΑ που περιλαμβάνει τα πρώην ταμεία της κύριας ασφάλισης-σύνταξης, την επικουρική και τους κλάδους πρόνοιας – εφάπαξ και για τον δημόσιο και για τον ιδιωτικό τομέα (μισθωτοί, αυτοαπασχολούμενοι, αγρότες κλπ). Για το δημόσιο στον e-ΕΦΚΑ εντάχθηκαν οι αρμοδιότητες της Γενικής Δ/νσης Συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και ενσωματώθηκαν τα επικουρικά ταμεία του δημοσίου πχ ΤΕΑΔΥ, ΤΑΔΚΥ κλπ και το ΤΠΔΥ (ταμείο Πρόνοιας).
2. Από 1/1/2022 έχουμε την δημιουργία του ΤΕΚΑ ταμείο επικουρικής κεφαλαιοποιητικής ασφάλισης, όπου ασφαλίζονται ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ όσοι πρωτοασφαλίζονται από 1/1/2022. Το ΤΕΚΑ παρόλο που εμφανίζεται ως ΝΠΔΔ λειτουργεί με όρους ιδιωτικής ασφάλισης , όπου οι εισφορές των εργαζομένων επενδύονται υποχρεωτικά σε υψηλού, μεσαίου και χαμηλού ρίσκου και αυτή την φάση κάνει συσσώρευση κεφαλαίου με προοπτική να δώσει την πρώτη σύνταξη γήρατος μετά από 40 σχεδόν χρόνια στερώντας πόρους από τα υπάρχοντα σήμερα επικουρικά ταμεία.
3. ΜΤΠΥ μετοχικό ταμείο πολιτικών υπαλλήλων (παροχή με μορφή μερίσματος)
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ – ΕΦΑΠΑΞ - ΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ
ΚΥΡΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗ
Από 1/5/2016 με τον νόμο 4387/2016 Νόμος Κατρούγκαλου, η σύνταξη αποτελείται από 2 μέρη εθνική και ανταποδοτική. Η εθνική αρχικά ορίστηκε με αυθαίρετο τρόπο σε ελάχιστα εγγυημένο από το κράτος ποσό στα 384 ευρώ και αυτό με προϋποθέσεις και η ανταποδοτική σύνταξη που προκύπτει από τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών από το 2002 έως την ημερομηνία αποχώρησης αναπροσαρμοσμένες με τον ΔΤΚ επί ένα συντελεστή ανάλογα με το έτη ασφάλισης. Με τον νόμο 4670/20 επαναδιατυπώθηκε ο νόμος Κατρούγκαλου με διαφοροποίηση μόνο των συντελεστών αναπλήρωσης για τα 30 έτη ασφάλισης και πάνω.
Για τους πριν το νόμο Κατρούγκαλου συνταξιούχους έγινε επανυπολογισμός των συντάξεων με τον ίδιο υποτίθεται τρόπο που υπολογίζονται οι νέες συντάξεις μετά τον νόμο Κατρούγκαλου. Ο επανυπολογισμός ήταν σε μεγάλο βαθμό αυθαίρετος, χωρίστηκε η καταβαλλόμενη έως τότε ενιαία σύνταξη σε εθνική και ανταποδοτική και προέκυψε για το σύνολο των συντάξεων του δημοσίου ένα τμήμα που ονομάστηκε προσωπική διαφορά που υπολειπόταν του αθροίσματος εθνικής και ανταποδοτικής και είχε να κάνει με τον τρόπο υπολογισμού των παλαιών συντάξεων.
ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ
Από 1/1/2015 με τους προαναφερθέντες νόμους υπολογίζονται οι επικουρικές συντάξεις για τους νέους από τότε συνταξιούχους. Αν και ο νόμος 4387/2016 ψηφίστηκε τον 5/2016 είχε αναδρομική ισχύ.
Η επικουρική επίσης χωρίζεται σε 2 τμήματα ένα έως 31/12/2014 που είναι αναδιανεμητικό σύστημα, όπου έχουμε πάλι μέσο όρο συντάξιμων αποδοχών από το 2002 έως 31/12/2014 το οποίο πολλαπλασιάζεται με 0,45% συντελεστή επί τα χρόνια που έχει κάποιος έως τότε και ένα δεύτερο τμήμα νοητής κεφαλαιοποίησης και έχουμε συσσώρευση εισφορών (ατομικός κουμπαράς) που τους γίνεται επεξεργασία με ράντα (συντελεστής ρήτρας θανάτου που σχετίζεται με το προσδόκιμο ζωής)
Για τους παλαιούς συνταξιούχους επικουρικής σύνταξης έγινε επανυπολογισμός με αυθαίρετους αλγόριθμους που οδήγησαν στη μεγάλη μείωση των επικουρικών συντάξεων (χωρίς προσωπική διαφορά) τις επικουρικές συντάξεις. Στις συντάξεις του δημοσίου και όχι σε όλες δεν παρατηρήθηκε μεγάλη μείωση διότι οι χορηγούμενες επικουρικές συντάξεις ήταν ήδη χαμηλές (20% του βασικού μισθού).
ΕΦΑΠΑΞ
Ο υπολογισμός του εφάπαξ γίνεται επίσης με τον Ν.4387/16 νόμο Κατρούγκαλου και υπολογίζεται σε 2 επιμέρους τμήματα. Στο πρώτο υπολογίζεται ο μέσος όρος των συντάξιμων αποδοχών της 5ετίας 2009 έως 2013 επί 60% επί τα χρόνια ασφάλισης έως τότε και από 1/1/2014 έχουμε ουσιαστικά άτοκη επιστροφή εισφορών χρησιμοποιώντας ένα αντίστοιχο με την επικουρική ασφάλιση τρόπο νοητής κεφαλαιοποίησης.
ΜΤΠΥ
Το μέρισμα καταβάλλεται εφόσον έχει κάποιος 20 χρόνια και υπολογίζεται ως εξής:
Έχουμε μέσο όρο συντάξιμων αποδοχών από το 2002 με αναπροσαρμογή με τον ΔΤΚ που πολλαπλασιάζονται με το σύνολο των ημερών ασφάλισης και στην συνέχεια πολλαπλασιάζονται με συντελεστή 0,215%. Τα μερίσματα του ΜΤΠΥ κατακρεουργήθηκαν με τα μνημόνια.
ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ
Τα όρια ηλικίας διαμορφώθηκαν με τον νόμο 4336/2015 (τρίτο μνημόνιο), τα οποία είχαν ήδη αυξηθεί με τον 4093/2012 και με προγενέστερους νόμους. Τα γενικά όρια ηλικίας για πλήρη σύνταξη είναι 62 ετών και 40 χρόνια ασφάλισης και 67 ετών με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Υπάρχουν και μεταβατικά όρια τα οποία έχουν να κάνουν για τους δημόσιους υπάλληλους με την 25ετία το 2010, το 2011 και το 2012 και έχουν καταργηθεί στη πράξη διατάξεις για γονείς με ανήλικο, 3τεκνους κλπ.
Οι μειωμένες συντάξεις έχουν χαμηλότερο όριο ηλικίας το 62ο έτος.
ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΟΡΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ
Με το νόμο 3863/2010, αρ. 11 παρ. 3 προβλέπεται διαρκώς αύξηση ορίων ηλικίας ανά τριετία από το 1/1/2021 συνδεδεμένη με το προσδόκιμο ζωής. Υπάρχει γενικευμένη κατεύθυνση στην ευρωπαϊκή ένωση αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με προοπτική την εφαρμογή της λεγόμενης ενεργούς γήρανσης δηλαδή εργασία έως τον θάνατο.
ΑΙΤΗΜΑΤΑ
• Καταβολή 13ης 14ης σύνταξης κύριας και επικουρικής.
• Αναπροσαρμογή συντάξεων κύριων και επικουρικών με βάση το ύψος του πληθωρισμού.
• Να επανέλθει ο υπολογισμός της κύριας σύνταξης στο πριν του νόμου 4387/2016 καθεστώς και σε κάθε περίπτωση να εγγυάται αξιοπρεπή διαβίωση.
• Να θεσπιστεί κατώτερη σύνταξη για όλες τις αιτίες συνταξιοδότησης (γήρατος, θανάτου, αναπηρίας) στο 80% του εθνικού μισθού. Οι κατώτερες συντάξεις έχουν καταργηθεί και έχει θεσπιστεί ελάχιστη για τις συντάξεις θανάτου. Οι συντάξεις αναπηρίας που συνήθως έχουν πολύ λίγα χρόνια και για το δημόσιο είναι απαράδεκτες.
• Δυνατότητα επιλογής της μεγαλύτερης σύνταξης του επιζώντος συζύγου το δε ποσό της σύνταξης να μην περιορίζεται στο 35% της σύνταξης του θανόντα, όπως γίνεται σήμερα αφού μεταβιβάζεται το 70% της σύνταξης για μια 3ετία και μετά περιορίζεται το 70% στο 50% αλλά να παραμένει στο 70%.
• Η σύνταξη των αμφοτερόπλευρα ορφανών (ορφανά και από τους 2 γονείς) να ανέρχεται στο 100% της σύνταξης των θανόντων γονέων και όχι στο 50% που ισχύει σήμερα και να παρατείνεται η καταβολή της έως το 28ο έτος της ηλικίας τους.
• Η σύνταξη να θεωρείται ενιαία ως ποσό και να λαμβάνει όλες τις αυξήσεις που προβλέπονται χωρίς την εξαίρεση της προσωπικής διαφοράς και να μεταβιβάζεται σε περίπτωση θανάτου ως ενιαία.
• Να σταματήσει το απαράδεκτο καθεστώς (ν. 2592/98, αρ. 8 παρ. 14) που υφίστανται οι επιζώντες σύζυγοι στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου από τον θανόντα σύζυγό τους, που εργαζόταν στο δημόσιο, και ενώ καταβάλλουν κανονικά εισφορές ως εργαζόμενοι ο χρόνος αυτός κατά τον οποίο λαμβάνουν την σύνταξη δεν θεωρείται συντάξιμος και τις περισσότερες φορές υποχρεώνονται να αναστείλουν την καταβολή της σύνταξης λόγω θανάτου.
• Ο υπολογισμός του εφάπαξ θα πρέπει να επανέλθει στο πριν τις μειώσεις του ν. 4387/2016 καθεστώς και να αναπροσαρμοστεί. Δεν είναι δυνατόν να υπολογίζεται με τον μέσο όρο της 5ετίας 2009-2013 και μετά να γίνεται άτοκη επιστροφή εισφορών και ακατάληπτους αλγόριθμους για το μετά την 1/1/2014, δηλαδή να μειώνεται για όσους βγαίνουν κάθε φορά στη σύνταξη.
• Κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης στις συντάξεις.
• Άμεση καταβολή των αναδρομικών σε όλους τους συνταξιούχους, δίχως δικαστήρια και προαπαιτούμενα για το 11μηνο 2015-2016.
• Το ΜΤΠΥ να επιστρέφει τις εισφορές σε όσους δεν θεμελιώνουν δικαίωμα απονομής του ή να καταργηθεί το όριο των 20 ετών και να καταβάλλεται μέρισμα αναλογικό των ετών καταβολής εισφορών. Επαναφορά καταβολής του 3% στις δημόσιες συμβάσεις & προμήθειες του δημοσίου υπερ ΜΤΠΥ.
• Επαναφορά της συνταξιοδότησης χωρίς όριο ηλικίας στους τρίτεκνους. Είναι απαράδεκτο να υπήρχε ρύθμιση για συνταξιοδότηση χωρίς όριο ηλικίας τα παλαιότερα χρόνια όταν το πρόβλημα της υπογεννητικότητας δεν είχε πάρει τέτοιες ανησυχητικές διαστάσεις και να καταργείται σήμερα.
• Αν και το θέμα των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης αφορά τους εν ενεργεία ασφαλισμένους θα πρέπει να μπει στα γενικά αιτήματα η μείωση των ορίων ηλικίας.
• Πραγματικά δωρεάν υγεία με κατάργηση των κρατήσεων για την υγεία σε κύριες και επικουρικές συντάξεις με δωρεάν παροχή φαρμάκων
Ιανουάριος 2026